Je zit in een overleg en iemand zegt iets waardoor je getriggerd raakt. Precies dat moment is waar volwassen leiderschap begint. Je merkt dat je zelf scherper reageert dan nodig is. Een opmerking die eigenlijk neutraal was, voelt als een aanval. Je merkt dat je in de verdediging schiet. Of je merkt dat je juist wegduikt en het echte gesprek aan je voorbij laat gaan door het glad te strijken.
Wat daar in dat moment gebeurt, wanneer je even die spanning voelt en durft toe te laten in jezelf, daar zit het echte leervermogen van volwassen leiderschap, meer dan in het hele overleg zelf.
Wat er echt gebeurt
Als leidinggevende sta je continu in relatie. Met je team, met collega-leidinggevende, met de directie, RvC, met de organisatie om je heen. In die relaties gebeurt iets dat vaak onbenoemd blijft: mensen projecteren op jou én jij projecteert op hen. Iemand reageert vanuit een oude ervaring en jij vangt dat op alsof het over jou gaat. En dan maken we zaken persoonlijk.
Eerst leren herkennen voordat je de spanning kunt leren verduren
Dat begint met herkennen. Merken dat je zelf in fight of flight zit. De neiging om te overtuigen of te verdedigen, of juist stil te vallen en weg te duiken of spanning glad te strijken. Dat herkennen is de eerste stap. Pas als je het kunt herkennen in het moment zelf, mag je de spanning leren verduren.
Volwassen bewustzijn betekent niet dat je nooit meer getriggerd raakt. Het betekent dat je jezelf kent, dat je weet wat van jou is en wat niet. Dat je vervolgens vanuit die kennis mag kiezen hoe je reageert.
Volwassen leiderschap betekent dat je ziet wat je zelf in stand houdt
Er zit nog een laag onder het herkennen. Je ziet je eigen trigger en toch merk je dat je week na week hetzelfde blijft doen. Iemand blijft stil in een overleg. Voordat je er erg in hebt, vul jij die stilte alweer op. Iemand twijfelt hardop en jij hebt de oplossing al klaarstaan voordat de vraag goed en wel gesteld is.
Dat begint bij leren herkennen wanneer je die spanning in je lijf voelt en wat je eerste neiging dan is om haar weg te halen. Bij de een is dat harder rennen, regelen, fixen, het probleem tackelen voordat het zich goed en wel kan aandienen. Bij de ander is dat juist aardig zijn, pleasen, aanpassen, net zo lang totdat de spanning in de ruimte is opgelost en niemand meer ongemakkelijk hoeft te zitten.
Beide zijn een manier om de spanning niet te hoeven voelen. En beide voeden precies het patroon waar je last van hebt. Jij springt in, dus je team leunt achterover. Jij past je aan, dus de duidelijkheid blijft uit. Niemand doet hier iets fout, maar jij mag wel onderzoeken wat jouw aandeel is in die beweging. Niet uit schuld. Uit verantwoordelijkheid.
Dat verschil, tussen schuld en verantwoordelijkheid, mag je vasthouden juist op het moment dat het ongemakkelijk wordt. Je hoeft jezelf niets te verwijten. Maar je mag jezelf wel de vraag stellen: wat doe ik, telkens opnieuw, om deze spanning niet te hoeven voelen?
Misschien merk je het pas als je een keer niets doet. De spanning laat zijn wat hij is, zonder iets te doen. En je voelt dan, heel even, hoe ongemakkelijk dat is en hoeveel dat zegt over wat je gewend was te doen.
Wat volwassen leiderschap oplevert
Als je dit in jezelf ontwikkelt, verandert er iets in hoe je leiding geeft. Je ziet je eigen aandeel in de dynamiek. Als leidinggevende ben je er voor de richting, de kaders en de ontwikkeling van je team. Door helderheid over de richting en de kaders geef je grenzen aan die voor veiligheid zorgen waarbinnen het team als geheel vervolgens zich kan ontwikkelen naar meer eigen verantwoordelijkheid, onafhankelijkheid t.a.v. jou waardoor ook het team kan groeien naar meer teamvolwassenheid.
Volwassen leiderschap begint bij jezelf echt leren kennen. Want we zijn ons meestal niet bewust van wat onze automatische patronen zijn zodra er spanning ontstaat. Ga er maar eens op letten. En vooral: ga eens echt voelen wat er in je gebeurt op het moment dat je dat gevecht weer aangaat, of op het moment dat je jezelf juist niet laat zien, niet uitspreekt wat je werkelijk voelt en vindt.
Wil je hierin begeleid worden?
In mijn leiderschapscoaching werken we op dit snijvlak: het herkennen van je eigen patronen onder spanning, en het ontwikkelen van het volwassen bewustzijn van waaruit je echt leiding kunt geven. In teamcoaching kijken we naar hetzelfde vraagstuk, maar dan op het niveau van het team als geheel: de onbewuste dynamiek die een team samen in stand houdt, zonder dat schuld of verantwoordelijkheid bij één persoon wordt neergelegd.
