Moreel kompas bij (persoonlijk) leiderschap

Moreel kompas bij (persoonlijk) leiderschap

Het bestaande economische gedachtegoed is nog steeds leidend in wat we op school leren. En hoe de meeste organisaties zijn ingericht. Al komt een steeds grotere roep en besef dat ons huidige economisch gedachtegoed achterhaald is en zijn beperkingen kent. Inmiddels komt ook een nieuw economisch gedachtegoed meer en meer in zwang. Organisaties die al volgens deze nieuwe gedachtes werken en minstens even goed performen als de traditionele organisaties waarbij het financieel rendement en groei centraal staan. 


De meer purpose gedreven organisaties houden rekening in hun economische handelingen met het welzijn van mens, dier en natuur. Vaak kan dit haaks staan op korte termijn financieel rendement. Maar onderzoek wijst uit dat deze bedrijven zich anders organiseren, waardoor op de langere termijn dit juist ten goede komt aan de financiele targets. Er is niets mis met financiele targets, een bedrijf moet immers kunnen voortbestaan om haar diensten te kunnen leveren en haar medewerkers te kunnen belonen. 

Complexiteit en bureaucratie

Tegelijkertijd lopen steeds meer mensen vast in de traditionele organisaties als gevolg van de bureaucratie en enorme complexiteit. Besluitvorming ligt in handen van een management board die veel beslissingen in korte tijd moeten nemen, gebaseerd op uitgewerkte voorstellen door medewerkers, zonder tijd te hebben om zelf goed over de consequenties van hun beslissingen na te kunnen denken. Hoe groter de bureaucratie en complexiteit hoe meer je ziet dat deze organisaties beginnen vast te lopen. Ze zijn log, bedenken beleid dat niet meer aansluit bij de echte behoefte van de klant, omdat er teveel lagen/functies gecreëerd zijn die niet van echte toegevoegde waarde zijn voor de klant. 


Omdat deze structuren niet meer werken, te complex zijn, verliezen in toenemende mate medewerkers het gevoel van betekenis te zijn. Kijk maar naar sectoren zoals de zorg, onderwijs, banken. We hebben grote fabrieken gecreëerd waar het gaat om efficiency, strakke planning, kpi’s en zijn het contact en de echte behoefte van de klant uit het zicht verloren geraakt. En medewerkers vallen uit als gevolg van burnouts en de “zielloosheid” van het werk. Meer en meer mensen vallen in de maatschappij buiten de boot.


Van betekenis kunnen zijn

Samenhangend met zingeving, van betekenis willen zijn, is dat mensen in toenemende mate op zoek zijn naar diepere verbinding. Mensen krijgen veel meer dan vroeger de drive om op zoek te gaan naar hun echte talenten om daarmee op een authentieke manier zichzelf in de wereld te kunnen neerzetten. Om daarmee dienstbaar te kunnen zijn. Niet gedreven vanuit een uiterlijke prestatie drang maar door een innerlijke ontwikkeling en verlangen om te groeien als mens.


Pijnlijke problemen

In tijden van crisis worden de problemen bloot gelegd. Wendbare bedrijven met veerkrachtige, zelfsturende teams, een kleine managementlaag (of zelfs geen), overleven deze tijden omdat ze snel kunnen bijsturen. Bedrijven die investeren in de persoonlijke ontwikkeling van hun medewerkers. Waardoor medewerkers zelf makkelijk eigenaarschap pakken, zelf met goede ideeën komen en snelle besluiten worden genomen. Vitale en veerkrachtige medewerkers creëren wendbare organisaties.


Tevens zien we in de huidige tijd en nog extra versterkt als gevolg van de oorlog in Oekraine, de gevolgen van onze economische keuzen die we in het verleden hebben gemaakt. Hoe verweven zijn we met Russische en Chinese belangen, terwijl we weten dat zij andere morele normen en waarden hebben. We hebben onze economische belangen laten prevaleren boven ons morele kompas. 


Hoe vaak vliegen we niet de wereld over voor ons eigen plezier, terwijl we weten hoezeer we het milieu belasten?Onze iphone, gemaakt door mensen die in kampen worden weggestopt en uitgebuit. Kleding die op een grote vuilnisbelt in de woestijn belandt. En ga zo maar door. De gevolgen van ons economisch handelen worden steeds duidelijker zichtbaar. Tegelijkertijd zijn de gevolgen nog steeds niet pijnlijk genoeg. Totdat we zelf geraakt worden. Zoals nu met, de oplopende inflatie als gevolg van de olie- en gasprijzen. Nu gaan ook wij het voelen. En gaan we ons bezinnen hoe we van het Russische gas af kunnen.

Welke lessen kunnen we leren?

Crisissen zijn er om van te leren. Negatieve ervaringen maken je sterk. Wat kunnen we dus leren nu we van de ene in de andere crisis terecht komen?

  • We hebben een moreel kompas nodig waarop we onze economische handelingen beslissen. Dit kompas moet echter niet worden opgelegd, maar zal intrinsiek in de mens aanwezig moeten zijn, dan wel moeten worden ontwikkeld.
  • Kaders in de vorm van welzijn van mens, dier en natuur zijn hierbij helpend en zullen moeten prevaleren boven oneindige economische groei en winstmaximalisatie. Naast korte termijn aandeelhoudersbelang gelden dus nog meer belangrijkere lange termijn belangen.
  • Creëer banen die waarde toevoegen aan product of dienst en houd de overhead en management laag zo klein mogelijk.
  • Ontwikkel persoonlijk leiderschap bij medewerkers, hierdoor worden ze zich bewust van hun eigen morele kompas en durven ze te gaan staan voor wat zij belangrijk vinden. Medewerkers die het dichts bij de klant of het product staan, hebben vaak de meeste kennis. Maar vaak wordt er niet naar hen geluisterd. Door het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap is meer zelfsturing mogelijk en minder managementsturing dat tevens tot kostenbesparing leidt.
  • Geef ruimte voor organische groei. Maak visie voor de komende 20 jaar en kijk per dag wat nodig is. Ipv 5 jarenplanning en een 1 jaar vooruit kijken met tal van scenario’s en risico analyses. Morgen kan totaal anders zijn dan vandaag en kunnen alle plannen alweer de prullenbak in. Beweeg mee met wat zich aandient.

Moreel kompas

Bedrijven die deze transitie de komende jaren niet kunnen maken, zullen het m.i. niet overleven. De nieuwe generatie medewerkers zullen bedrijven zoeken die bij hun waarden passen. Deze generatie is zich al veel meer bewust van de schadelijke effecten van consumentisme op het milieu, intensieve veehouderij, en mensenrechten (denk aan China) en het doelloze of oppervlakkige nastreven van korte termijn economische belangen. De nieuwe generatie zal geen genoegen meer nemen met traditionele leiders die gericht zijn op macht, status en aanzien en doorzien de politieke spelletjes. Deze generatie voelt zich sterk aangetrokken tot authentieke, congruente, integere, leiders. En ze zijn op zoek naar een zinvol doel in hun leven.


Wie zijn de nieuwe leiders?

Dat ben jij!
Als we ons meer en meer laten leiden door ons morele kompas, zowel consumenten als bedrijven, dan kunnen we een betere wereld creeren voor de generatie die na ons komt.
Het begint echter bij bewustwording, stilstaan bij wat je doet en de gevolgen daarvan, reflecteren op jouw waarden en jouw (economische) gedrag. Durven uit te komen voor jouw waarden. Met elkaar het respectvolle gesprek over durven aan te gaan. Daarom is persoonlijke ontwikkeling en het pakken van je persoonlijk leiderschap zo belangrijk. 
Door keer op keer, als maatschappij, organisatie of individu, dezelfde rondjes te draaien belanden we telkens in dezelfde situaties. Als we een andere uitkomst willen mogen we dingen echt anders doen. Hoe is het mogelijk dat er in deze tijd oorlog is, hoe is het mogelijk dat er mensenrechten worden geschonden, terwijl het overgrote deel van de bevolking dit niet wilt? 


Nieuw bewustzijn

Hiervoor is nieuw bewustzijn nodig, en nieuw gedrag gebaseerd op dit nieuwe bewustzijn. Veel mensen over de hele wereld beginnen zich hiervan meer bewust te worden en spreken zich uit vanuit hun behoeftes van volledig mens-zijn. 
Laten we onszelf leiden vanuit ons hart met voorbeelden van inspirerende mensen en organisaties die ons laten zien hoe het ook anders kan? Of laten we ons leiden door mensen die zich laten leiden door oude ideeën waar de maatschappij geen behoefte meer aan heeft? 


Nieuw gedrag

Na bewustwording moeten we de opgedane inzichten omzetten in nieuw gedrag. Als iedereen een kleine stap zet, maken we met zijn allen een hele grote stap. Imagine, het liedje van john lennon. Hoe zeer is deze tekst opnieuw actueel? Laten we ons als slachtoffer, machteloos leiden richting een wereld die we niet willen? Of gaan we in onze kracht staan, door te geloven in onze intrinsieke waarden en verlangens? En ons uit te spreken? Leiden we onszelf , geïnspireerd door een wereld die we graag willen? De keuze is aan jou. Geen keuze is ook een keuze.

Bronnen: Omarm de chaos, Jan Rotmans en Reinventing organisations, Frederic Laloux

Moreel kompas en (persoonlijk) leiderschap
Moreel kompas en (persoonlijk) leiderschap

Voor meer informatie over coaching op het gebied van jouw (persoonlijk) leiderschap of heb je vragen hoe ik van betekenis kan zijn voor jouw organisatie m.b.t. onderwerp neem dan hier contact met mij op.

Natasja Theunissen